Ustanove kulture

DOM KULTURE ČAČAK

Centar kulturnih događanja, čvrsto ukorenjen u sveukupni društveni i privredni život grada, Dom kulture je u velikoj meri inicijator i kreator kulturnih navika Čačana. Nalazi se u centru grada, u upečatljivom zdanju (na oko 4.000 m2 korisne površine), autorskom delu iz 1970. godine zagrebačkog arhitekte Luja Šverera.

Ideja o izgradnji i osnivanju Doma kulture rodila se krajem 50-ih godina XX veka, posle ukidanja Gradskog narodnog pozorišta u kome su se održavale i druge gradske svečanosti, književne večeri, predavanja, koncerti.

 

GRADSKA BIBLIOTEKA “Vladislav Petković Dis”

Ugledni Čačani, okupljeni oko Okružnog načelnika Milije Dragićevića, 12. januara 1848. godine po starom kalendaru, osnovali su “Društvo Čitanja Srbsko-Slavenskij Novina”, najstariju ustanovu kulture u gradu na Zapadnoj Moravi. Taj 12.januar 1848. godine, postao je preteča kasnije osnovanog Čitališta, pa Čitaonice, Knjižnice i Biblioteke, kamen međaš hramu pisane i štampane reči i znanja. Nastavljači Društva osnovali su 1860. godine Čitalište, čije je osveženje oglašeno zvonima sa Stracimirove zadužbine i prangijama, što govori koliki značaj i čast su naši preci davali knjizi.

Biblioteka nosi ime pesnika Vladislava Petkovića Disa, utemeljivača moderne srpske poezije, tvorca “Nirvane”, “Utopljenih duša”, “Možda spava”…

Danas biblioteka ima oko 140 000 knjiga, a u okviru legata čuva veliki broj starih i retkih knjiga. Biblioteka ima oko 5 000 redovnih članova. Poslednjih decenija se pojavljuje kao značajan izdavač, a poznata je i van granica Srbije po pesničkoj manifestaciji “Disovo proleće” u čast Vladislava Petkovića Disa i poezije. Gosti “Disovog proleća” bili su najznačajniji pesnici XX veka. Prvo Disovo proleće organizovano je 13. aprila 1964. godine, kada je pred Disovim spomenikom besedio Branko V.Radićević.

 

MEĐUOPŠTINSKI- ISTORIJSKI ARHIV

Organizovana zaštita arhivske građe na području ove ustanove počinje 24. marta 1948. godine, kada je osnovano Arhivsko središte u Čačku. Teritorijalna nadležnost ustanove u osnivanju prostirala se na srezove: ljubićko-trnavski, dragačevski, žički, takovski, ljiški, moravički i studenički. Prvi rukovodilac ustanove bila je Margita Radović, profesor čačanske gimnazije.

Ova ustanova ima zadatak da se brine o arhivskoj građi i registraturskom materijalu na teritoriji opština Čačak, Gornji Milanovac i Lučani. Nalazi se pod nadzorom Ministarstva kulture Republike Srbije, a stručno je povezan sa matičnom kućom, Arhivom Srbije u Beogradu.

Arhiv je smešten u zgradi bivšeg Načelstva okruga čačanskog, koja je podignuta 1877. godine, u ulici Gospodara Jovana br. 2. U prizemlju zgrade su depoi sa arhivskom građom, a na spratu radne prostorije: biblioteka sa čitaonicom, fotolaboratorija i galerija arhiva. Zgrada u kojoj je smešten Arhiv, proglašena je za kulturno dobro velikog značaja, 11. februara 1974. godine.

 

NARODNI MUZEJ

Konak Gospodara Jovana Obrenovića u Čačku,  je posle crkve najstarija sačuvana građevina. Podigao ga je 1835. godine Jovan Obrenović, brat kneza Miloša Obrenovića.

U njemu je sada muzejska postavka stare gradske kuće. Na spoljnoj fasadi ove kuće oslikan je grb Obrenovića u boji  – jedini sačuvani grb u našoj zemlji.

Narodni muzej u Čačku osnovan je 30. avgusta 1952. godine. Stalna postavka otvorena je 1953. godine. Nаrodni muzej sаdrži tri celine – prikаz istorije od neolitа do srednjeg vekа, „Ovčаrsko-kаblаrski mаnаstiri i crkve čаčаnskog krаjа“ i „Čаčаnski krаj u ustаncimа i rаtovimа 1804-1941“. Pet odeljenja Narodnog muzeja u Čačku u svojim fondovima čuva blizu 20.000 predmeta.

Muzej je za 60 godina postojanja (1952.- 2012.) organizovao ukupno 448 izložbi, preduzeo 110 arheoloških iskopavanja, štampao 181 publikaciju. Od 1969. godine redovno izdaje svoj časopis “Zbornik radova Narodnog muzeja” (41. broj izašao je 2012), štampao je 89 kataloga i još 51 posebno izdanje (monografije, zbornici radova sa naučnih skupova, vodiči). Biblioteka Muzeja poseduje 10.000 knjiga  i 548 naslova periodike sa 10.470 svezaka.

 

UMETNIČKA GALERIJA „NADEŽDA PETROVIĆ“

Umetnička galerija „Nadežda Petrović“(osnovana 1961.godine), je jedna od najstarijih i najznačajnijih ustanova ovog tipa u zemlji. Delatnost Galerije je zaštita pokretnih kulturnih dobara i praćenje savremene likovne produkcije kroz izlagačku delatnost.

Poseduje pet zbirki: „Nadežda i  savremenici“, „Jugoslovensko slikarstvo druge polovine XX veka“, „Savremena umetnost“, „Spomen zbirka Bogića Risimovića- Risima“ i zbirka „Crteža i karikatura Pjera Križanića“. U bogatom fondu slikarstva XX veka poseduje preko 500 radova od kojih su pojedini reprezentativni eksponati, često remek- dela svojih autora.

 

UMETNIČKA GALERIJA “RISIM”

Galerija “Risim” je sastavni deo umetničke galerije “Nadežde Petrović” i predstavlja legat porodice Risimović. U njoj je stalna postavka slika Bogića Risimovića-Risima, slikara, pesnika i pripovedača, rođenog 14. marta 1926. godine u Čačku.

 

Pored izložbi Galerija priređuje i druge programe: predavanja, promocije, koncerte. U likovnom životu naše zemlje ne učestvuje samo kao hroničar, ili posmatrač, već kao animator i aktivni subjekt.